Bir arkadaşınızın kredi çekebilmesi için kefil olduğunuzu düşünün. Aradan birkaç ay geçiyor ve bu kez bir yakınınız sizden başka bir borç için kefil olmanızı istiyor. İlkinde güven duygusuyla imza atmıştınız. İkincisinde ise aklınızdan şu soru geçiyor:
Türkiye’de kefillik, tek bir kişiyle sınırlı olmayan ve farklı borç ilişkilerinde tekrar üstlenilebilen bir sorumluluktur. Ancak her kefillik yeni bir mali yükümlülük doğurabilir. Bu nedenle yalnızca imza atmanın mümkün olup olmadığını değil, imzanın gelecekteki ekonomik sonuçlarını da değerlendirmek gerekir.
Evet, bir kişi birden fazla borç için kefil olabilir. Türk hukukunda bir kişinin yalnızca bir kez kefil olabileceğine ilişkin genel bir yasak bulunmamaktadır. Aynı kişi farklı kişilerin banka kredilerine, kira sözleşmelerine veya diğer borç ilişkilerine kefil olabilir.
Bununla birlikte her kefaletin kendi şartları içinde değerlendirilmesi gerekir. Kefaletin geçerliliği, sözleşmenin türüne, kanuni şekil şartlarına ve ilgili borcun niteliğine bağlıdır.
Türk Borçlar Kanunu’nun 581 ve devamı maddeleri kefalet sözleşmesini düzenler. Özellikle 583. madde, kefalet sözleşmesinin geçerliliği bakımından önemli şekil şartları getirir.
Kanun metnine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu üzerinden ulaşılabilir.
Peki, birden fazla kez kefil olmak mümkünse bu, her borç için aynı ölçüde risk taşındığı anlamına mı gelir?
Mevzuatta, genel olarak bir kişinin kefil olabileceği kişi sayısını belirleyen sabit bir üst sınır yoktur. Bir kişi iki, üç veya daha fazla kişinin borcuna kefil olabilir. Ancak uygulamada bankaların kredi politikaları, gelir durumu ve mevcut yükümlülükler önem kazanır.
Bir bankanın müşterisine kefil olduktan sonra başka bir kredi için yeniden kefil olmanız mümkündür. Ancak ikinci banka veya aynı bankanın ilgili birimi, mali durumunuzu ve mevcut kefalet yükümlülüklerinizi değerlendirebilir.
Örneğin:
– İlk kefaletiniz bir arkadaşınızın ihtiyaç kredisi için olabilir.
– İkinci kefaletiniz başka bir kişinin taşıt kredisi için düzenlenebilir.
– Üçüncü bir kefalet ise ticari bir borçla ilgili olabilir.
Her yeni kefalet, borçlunun ödeme yapmaması durumunda sizin de sorumluluk üstlenmeniz ihtimalini artırabilir.
Evet. Aynı kişinin farklı borçları için ayrı ayrı kefalet sözleşmeleri yapılabilir. Bununla birlikte ilk sözleşmenin kapsamının ikinci borcu kendiliğinden kapsadığı varsayılmamalıdır. Her sözleşmenin hangi borç için düzenlendiği ve hangi tutarı kapsadığı incelenmelidir.
Burada önemli soru şudur: Kefil olduğunuz kişinin mevcut borcunu ödeyememesi hâlinde, kendi geliriniz diğer mali sorumluluklarınızı karşılamaya yeterli olacak mı?
Kefillik, yalnızca bir yakına yardım etmek anlamına gelmez; hukuken sonuç doğuran bir taahhüttür. Birden fazla kefalet üstlenildiğinde riskler de birikimli hâle gelebilir.
Kefil olduğunuz iki kişinin de borcunu ödeyemediğini düşünün. Her sözleşmenin kapsamına ve kefalet türüne göre alacaklılar size başvurabilir. Sorumluluğunuzun sınırı, sözleşmelerdeki geçerli tutarlara ve ilgili hukuki düzenlemelere göre belirlenir.
Kefalet nedeniyle ödeme yapmanız gerekirse kira, faturalar, eğitim giderleri ve diğer kişisel harcamalarınız etkilenebilir. Özellikle sabit gelirle geçinen kişiler için birden fazla kefaletin oluşturduğu belirsizlik ciddi bir bütçe sorunu yaratabilir.
Mevcut kefaletleriniz, yeni bir kredi başvurusunda mali durumunuz değerlendirilirken önem taşıyabilir. Bununla birlikte her kefaletin kredi notuna otomatik olarak aynı biçimde yansıdığı söylenemez. Bankanın değerlendirme yöntemi, kayıtlar ve somut durum belirleyicidir.
Peki, yalnızca güvendiğiniz için üstlendiğiniz bir sorumluluk, beklenmedik bir anda kendi ekonomik bağımsızlığınızı etkilerse nasıl hareket edersiniz?
Kefalet düşüncesinin kökleri, insanların ticaret ve borç ilişkilerinde birbirlerine güvence verme ihtiyacına dayanır. Modern bankacılıktan önce de borç verenler, borcun geri ödenmesini güvence altına almak için üçüncü kişilerin desteğine başvuruyordu.
Günümüzde ise kefalet; banka kredilerinden kira sözleşmelerine, ticari ilişkilerden çeşitli özel borçlara kadar uzanan hukuki bir kurumdur. Bu sistem, borç verenin riskini azaltmaya yardımcı olurken kefil açısından yeni bir sorumluluk yaratır.
Türk hukukundaki temel düzenleme olan Türk Borçlar Kanunu, kefaletin geçerliliğini ve tarafların sorumluluklarını belirleyen kuralları içerir. Kanunun 583. maddesindeki şekil şartları ve 584. maddesindeki eşin rızasına ilişkin hükümler, ilgili durumlarda özellikle önemlidir. Kanuni istisnalar ve somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Kefaletin tarih boyunca güven ilişkileriyle bağlantılı olması, günümüzde de kişisel ilişkilerle ekonomik risklerin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini gösterir. Ancak güven duymak, borçlunun gelecekte mutlaka ödeme yapacağı anlamına gelir mi?
İkinci bir kefalet sözleşmesini imzalamadan önce şu noktaları değerlendirmek yararlıdır:
– Hangi borçlar için, hangi tutarlarda sorumluluk üstlendiğinizi öğrenin.
– Kefaletin türünü, kapsamını, azami tutarını ve süresini inceleyin.
– Beklenmedik bir ödeme yükümlülüğünün bütçenize etkisini değerlendirin.
– Kefaletin geçerliliğine ilişkin yazılı şekil, el yazısıyla belirtilmesi gereken unsurlar ve gerekiyorsa eş rızası gibi şartları göz önünde bulundurun.
– Özellikle yüksek tutarlı veya ticari kefaletlerde bir hukukçudan destek isteyin.
Unutulmaması gereken nokta, kefaletin yalnızca borçlunun iyi niyetine dayanarak değerlendirilmemesidir. Borçlunun gelir kaybı yaşaması, işini kaybetmesi veya beklenmedik giderlerle karşılaşması da mümkündür.
Evet, Türk hukukunda aynı kişinin birden fazla borç için kefil olmasını genel olarak yasaklayan bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak kefil olabilmek ile kefil olmanın ekonomik açıdan doğru bir karar olması farklı meselelerdir.
İlk kefaletiniz devam ederken ikinci bir kefalet üstlenmek, gelecekte karşılaşabileceğiniz toplam mali yükümlülükleri artırabilir. Bu nedenle her sözleşmeyi ayrı ayrı incelemek, mevcut borç ilişkilerinizi hesaba katmak ve riskleri gerçekçi biçimde değerlendirmek gerekir.
Bazen bir yakına destek olmanın en sağlıklı yolu, düşünmeden imza atmak değil, üstlenilecek sorumluluğun sınırlarını açıkça konuşmaktır. Sonuçta kendinize şu soruyu sormanız önemlidir: Kefil olduğum kişi borcunu ödeyemezse, bu borcu kendi bütçemle karşılayabilecek durumda mıyım?
Kadinmatinesi okurlarına 2 kez kefil olunur mu konusunda değerli bilgiler sunabildiysek ne mutlu.